เชียงรายจังหวัดที่อยู่เหนือสุดของแผนที่ประเทศไทย สถานที่ที่เต็มไปด้วยความความหลากหลายของชาติพันธุ์ และมีทรัพยากรธรรมชาติที่งดงาม ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของผืนดินที่ผ่านกาลเวลา ผนวกเข้ากับวิถีชีวิตที่ถูกบ่มเพาะอย่างปราณีตจากรุ่นสู่รุ่น ก่อเกิดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่หยั่งรากลึกสะท้อนความเป็นตัวตนของชุมชนต่างๆ กลายเป็นมนต์เสน่ห์ที่ชวนหลงใหลแก่นักเดินทางที่ได้ไปสัมผัส
จากปฏิบัติการช่วยเหลือ 13 ชีวิต สมาชิกทีมหมูป่า รัฐบาลในขณะนั้น ได้สั่งการให้องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนหรือ อพท. ร่วมกับกรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดำเนินการศึกษาความเป็นไปได้ในการจดทะเบียนอุทยานถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน เป็นอุทยานธรณีขององค์การยูเนสโกภายในปี 2568 ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา อพท. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เร่งศึกษาและดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าประสงค์ ควบคู่ไปกับการสร้างการรับรู้ให้เกิดขึ้นในระดับจังหวัด และระดับประเทศ ก่อนจะมุ่งสู่การรับรู้ในระดับโลกตามแผนที่วางไว้
โดยล่าสุด อพท. ได้นำผู้ประกอบการ นักท่องเที่ยว และนักสื่อความหมาย ลงพื้นที่ทดสอบและศึกษาเส้นทางท่องเที่ยว โดยหัวใจหลักของการขีดเส้นทางท่องเที่ยวครั้งนี้เพื่อต้องการให้ชุมชนโดยรอบอุทยานได้เข้ามามีส่วนร่วมในการเรียนรู้และตระหนักถึงคุณค่าของมรดกทางธรณี นิเวศวิทยา วัฒนธรรม และโบราณคดีตามแนวทางของยูเนสโก และยังมีส่วนร่วมรับรายได้ที่จะเกิดจากการท่องเที่ยวนับจากนี้ต่อไป
ท่องไปในแดนโยนกนคร
โยนกนคร เมืองที่ล่มสลาย ราวพุทธศตวรรษที่ 12 ชาวไทยเทศนำโดยสิงหนวัติกุมารได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณลุ่มแม่น้ำกก ก่อนเกิดการล่มสลาย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 17 ตามตำนานเล่าว่าเกิดจากการที่ชาวบ้านจับปลาไหลเผือกมากินทำให้เกิดอาเพศแผ่นดินไหวจนเมืองล่มสลายไปในที่สุด หากดูจากหลักฐานทางโบราณคดีที่ถูกค้นพบ นักวิชาการสันนิษฐานว่าเมืองโยนกเคยตั้งอยู่บริเวณเวียงหนองหล่ม ซึ่งอยู่บนรอยเลื่อนแม่จันอันน่าจะเป็นสาเหตุให้เกิดการล่มสลายของโยนกนครในอดีตนั่นเอง หลักฐานทางโบราณคดีที่สนับสนุนข้อสันนิษฐานนี้ถูกค้นพบในพื้นที่โดยรอบตามสถานที่ต่างๆ ดังนี้
วัดป่าหมากหน่อ ตั้งอยู่บนเกาะแม่ม่าย ตามตำนานเชื่อว่าเป็นที่อยู่ของแม่บัวเขียว หญิงแม่ม่ายที่รอดชีวิตจากการล่มสลายของเมืองโยนกเพราะเป็นเพียงคนเดียวที่ไม่ได้กินปลาไหลเผือก และบริเวณนี้เองได้มีการขุดค้นพบโบราณวัตถุมากมาย รวมไปถึงพระธาตุโยนกนคร ทำให้เชื่อว่าสถานที่แห่งนี้เคยเป็นวัดมาก่อน ในปี พ.ศ. 2523 วัดแห่งนี้ได้ถูกบูรณะขึ้นเป็นครั้งแรกโดยครูบาบุญชุ่มเมื่อครั้งที่ยังเป็นสามเณรและได้ธุดงค์มาบำเพ็ญธรรม ณ ที่แห่งนี้
พระธาตุดอยตุง สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดเชียงราย สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าอชุตราช กษัตริย์ผู้ครองเมืองโยนกนาคพันธุ์ เป็นที่ประดิษฐานของพระบรมสาริกธาตุพระรากขวัญเบื้องซ้าย และบนดอยตุงนี้เองยังเป็นที่ตั้งของพระตำหนักสมเด็จย่า ที่รายล้อมไปด้วยดอกไม้และต้นไม้นานาพันธุ์ชวนให้ผู้คนแวะเวียนเข้ามาเยี่ยมชมกันอย่างไม่ขาดสาย
วัดพระธาตุดอยกู่แก้ว อีกหนึ่งสถานที่ที่ชาวบ้านเชื่อว่าสร้างขึ้นในสมัยอาณาจักรโยนกเชียงแสนเพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ได้แก่ พระบรมเกศาธาตุและพระบรมธาตุตาตุ่มขวา และวัดแห่งนี้ยังเป็นจุดชมวิวพื้นที่ชุ่มน้ำเวียงหนองหล่มได้อีกด้วย
พิพิธภัณฑ์พื้นถิ่นเวียงหนองหล่ม โรงเรียนจันจว้าวิทยาคม อีกหนึ่งสถานที่ที่ได้มีการเก็บรวบรวมหลักฐานทางธรณีวิทยาและวัตถุโบราณที่ได้จากการสำรวจเวียงหนองหล่ม และจากการบริจาค เช่น กลองมโหระทึกจันจว้า มูยา(กล้องยาสูบ) ไหดินเผา ขวานหินขัด เป็นต้น
ชมวิถีชีวิตชาวไทยอง บ้านสันทางหลวง หนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร และทางวัฒนธรรมเ มีฐานการเรียนรู้ภูมิปัญญา โดยเฉพาะลายผ้าปักที่เป็นเอกลักษณ์ สร้างชื่อเสียงและรายได้ให้กับชุมชนแห่งนี้
เที่ยวชมหลายพื้นที่ ก็แวะมาพักคลายปวดเมื่อยที่น้ำพุร้อนป่าตึง อีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวอันเกิดจากปรากฏการณ์ธรรมชาติ น้ำที่ผุดขึ้นจากใต้ดินได้รับความร้อนจากมวลหินหนืดใต้พื้นผิวโลก ส่งผลให้อุณหภูมิและความดันสูงขึ้นและไหลขึ้นบนผิวดินตามแนวรอยเลื่อนแม่จัน ทางเทศบาลได้จัดพื้นที่สำหรับให้ผู้คนเข้ามาใช้บริการแช่น้ำพุร้อน และพักผ่อนได้อย่างสะดวกสบาย
ชมถ้ำหลวง ชิมกาแฟผาหมี
สถานที่สุดท้ายที่ถือเป็นไฮไลท์ของเส้นทางท่องเที่ยวในครั้งนี้คงหนีไม่พ้นอุทยานแห่งชาติถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน แม้วันนี้ปฏิบัติการช่วยเหลือทีมหมูป่าจะผ่านไปแล้ว แต่ชื่อของสถานที่แห่งนี้กลับกลายเป็นที่รู้จักของคนทั่วโลก นักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลกหลั่งไหลกันเข้ามาเยี่ยมชมความสวยงามของธรรมชาติและรำลึกถึงเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้น ณ สถานที่แห่งนี้ เมื่อเดินทางมาถึงที่นี่แล้ว พลาดไม่ได้เห็นจะเป็นการไปแวะเช็คอินที่ผาหมี ที่นี่มีร้านกาแฟตั้งอยู่บนยอดดอย มองเห็นทิวทัศน์สวยงาม จิบกาแฟชมวิว เพลิดเพลินกับบรรยากาศ รับรองหายเหนื่อยแน่นอน
